تورم به خدمات سرایت کرد | درمان و اجاره گران‌تر از همیشه

اقتصادآنلاین – مهدی صفائی: انتشار گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده در تیرماه ۱۴۰۵ از سوی بانک مرکزی ایران، تصویری دوگانه از وضعیت تورم کشور ارائه می‌دهد؛ از یک سو، تورم ماهانه نسبت به جهش‌های بی‌سابقه ماه‌های اخیر اندکی تعدیل شده، اما از سوی دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه و سالانه همچنان در سطوح بسیار بالایی قرار دارند و نشان می‌دهند اقتصاد ایران هنوز از چرخه تورم مزمن فاصله نگرفته است. به بیان دیگر، سرعت افزایش قیمت‌ها کاهش یافته، اما سطح قیمت‌ها همچنان نسبت به سال گذشته در حال رشد است.

بر اساس این گزارش، شاخص کل قیمت مصرف‌کننده به ۷۴۲.۸ واحد رسید. همچنین تورم ماهانه ۳.۶ درصد، تورم نقطه به نقطه ۸۳.۹ درصد و تورم سالانه ۶۱.۴ درصد ثبت شد. این ارقام به خوبی نشان می‌دهد که اگرچه اقتصاد از شوک‌های شدید تورمی فاصله گرفته، اما خانوار‌ها همچنان با یکی از بالاترین نرخ‌های افزایش هزینه‌های زندگی در سال‌های اخیر مواجه هستند.

کاهش آهنگ تورم، نه کاهش قیمت‌ها

نخستین نکته‌ای که از آمار تیرماه به دست می‌آید، تفاوت میان تورم ماهانه و تورم نقطه به نقطه است. تورم ماهانه ۳.۶ درصدی به این معناست که قیمت کالا‌ها و خدمات نسبت به خردادماه به طور متوسط ۳.۶ درصد افزایش یافته است. این عدد اگرچه همچنان بالا محسوب می‌شود، اما در مقایسه با جهش‌های دو رقمی برخی ماه‌های گذشته، از کاهش نسبی سرعت رشد قیمت‌ها حکایت دارد.

اما در مقابل، تورم نقطه به نقطه ۸۳.۹ درصدی پیام متفاوتی دارد؛ خانوار‌های ایرانی برای خرید یک سبد ثابت کالا و خدمات در تیر ۱۴۰۵، به طور متوسط نزدیک به ۸۴ درصد بیشتر از تیر ۱۴۰۴ هزینه پرداخت کرده‌اند؛ بنابراین نمی‌توان از فروکش کردن سطح عمومی رشد قیمت‌ها سخن گفت؛ بلکه تنها از کاهش شتاب آن صحبت می‌شود.

خدمات، موتور جدید تورم

یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش تیرماه، تغییر ترکیب تورم است. در حالی که طی ماه‌های گذشته عمدتاً کالا‌ها و به‌ویژه مواد غذایی عامل اصلی افزایش ماهانه قیمت‌ها بودند، اکنون بخش خدمات با شدت بیشتری در حال افزایش قیمت است.

به گزارش اقتصادآنلاین؛ بر اساس گزارش بانک مرکزی از تورم، درصد تورم ماهانه در تیرماه ۱۴۰۵، برای بخش خدمات ۵.۱ درصد و برای کالا‌ها ۲.۶ درصد اعلام شد. این برای اولین بار از مرداد سال گذشته است که خدمات افزایش قیمت ماهانه بیشتری نسبت به کالا‌ها دارند.

این موضوع نشان می‌دهد موج تورمی، دیگر تنها محدود به کالا‌های مصرفی نیست و اکنون هزینه‌هایی مانند درمان، آموزش، حمل‌ونقل، اجاره، رستوران و سایر خدمات نیز با سرعت بالایی در حال افزایش هستند؛ روندی که معمولاً ماندگاری بیشتری نسبت به تورم کالا‌ها دارد و مهار آن دشوارتر است.

دخانیات ارزان شد

بر اساس داده‌های منتشر شده، گروه کالایی دخانیات تنها گروهی است که تورم ماهانه منفی در تیرماه ۱۴۰۵ را تجربه کرده است. تورم ماهانه این گروه در ماه گذشته منفی ۰.۵ درصد اعلام شد. از تیرماه سال ۱۴۰۴، هیچ گروه کالایی تورم منفی را تجربه نکرده بود. همچنین گروه مسکن، آب، برق و گاز و سایر سوخت‌ها بیشترین افزایش ماهانه قیمت را تجربه کردند. تورم ماهانه این گروه ۵.۹ درصد گزارش شده است.

ذکر این نکته که دخانیات کمترین ضریب اهمیت در محاسبه تورم، در میان گروه‌های مورد بررسی را دارد ضروری است. بیشترین ضریب اهمیت در محاسبه تورم نیز، برای گروه مسکن، آب، برق و گاز و سایر سوخت‌ها است. این ضرایب، در محاسبه نرخ تورم کلی اهمیت بالایی دارد. به همین دلیل تاثیرپذیری تورم ماهانه از کاهش قیمت دخانیات بسیار پایین است.

در نهایت، باوجود کاهش شیب افزایش قیمت‌ها، رشد قیمت‌ها همچنان با درصد بالایی ادامه دارد. کاهش نرخ تورم می‌تواند به دلیل سرریز شدن اثرات اقتصادی جنگ در خرداد ماه باشد اما به این معنا نیست که این آثار به صفر رسیده است.

اقتصاد ایران در حال حاضر برای کاهش تورم به اصلاحات اقتصادی زیادی نیاز دارد. بدون این اصلاحات، حتی با وجود کنترل شدید قیمت‌ها توسط دولت، شاهد کاهش تورم نخواهیم بود؛ مگر به صورت موقت.